Tìm hiểu tổng quan tỉnh Phú Thọ sau khi hợp nhất với Vĩnh Phúc và Hòa Bình, bao gồm vị trí địa lý, đặc điểm khí hậu và thông tin dự báo thời tiết Phú Thọ hôm nay, 7 ngày tới được cập nhật liên tục.

Lịch sử

Cội Nguồn
Bốn Ngàn Năm

Từ kinh đô Văn Lang của các vua Hùng đến thủ phủ công nghiệp hiện đại, từ đỉnh Tam Đảo tím biếc sương mù đến hồ Hoà Bình cuồn cuộn — vùng đất ba tỉnh hội tụ lịch sử dân tộc sâu sắc nhất Việt Nam.

👑
2879 – 258 TCN
Nhà nước Văn Lang — kinh đô Phong Châu
Các vua Hùng dựng nên nhà nước Văn Lang — nhà nước đầu tiên của người Việt — với kinh đô Phong Châu trên đất Phú Thọ ngày nay. 18 đời Hùng Vương trị vì trong 2,621 năm, xây nền tảng văn minh lúa nước và bản sắc Việt tộc.
🏯
Thế kỷ II TCN – X
Ngàn năm kháng chiến — đất Hùng bất khuất
Vùng đất Phú Thọ – Vĩnh Phúc – Hoà Bình là chiến trường chống Hán suốt nghìn năm Bắc thuộc. Hai Bà Trưng khởi nghĩa năm 40 SCN lấy vùng đất này làm trung tâm, mở đầu truyền thống bất khuất chống ngoại xâm.
⛩️
Thế kỷ XV
Đền Hùng — tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên
Đền Hùng trên núi Nghĩa Lĩnh được xây dựng và hoàn thiện từ thời Lê Sơ. Hội Đền Hùng (ngày 10/3 âm lịch) trở thành ngày Quốc giỗ — người Việt Nam mọi nơi hướng về Đất Tổ với câu ca bất hủ "Dù ai đi ngược về xuôi..."
🌿
1903
Tam Đảo — khu nghỉ dưỡng người Pháp
Người Pháp phát hiện và xây dựng Tam Đảo (Vĩnh Phúc) thành khu nghỉ dưỡng cao cấp ở độ cao 900m — biệt thự Pháp cổ, nhà thờ đá, sương mù quanh năm. Đây là "Đà Lạt của miền Bắc" được giới thượng lưu Đông Dương ưa chuộng.
🌊
1979 – 1994
Thuỷ điện Hoà Bình — công trình thế kỷ
Nhà máy thuỷ điện Hoà Bình — công trình xây dựng lớn nhất Đông Nam Á thế kỷ XX được hoàn thành với sự giúp đỡ của Liên Xô. Hồ Hoà Bình rộng 8,900 ha hình thành, cung cấp 40% điện cho miền Bắc thập niên 1990.
🌍
2011 & 2017
Hát Xoan — UNESCO hai lần ghi danh
UNESCO ghi danh Hát Xoan Phú Thọ là Di sản văn hoá phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp (2011) rồi nâng lên Di sản đại diện nhân loại (2017) sau khi Việt Nam bảo tồn thành công. Cùng Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được ghi danh 2012.
🔀
2025
Sáp nhập — Tỉnh Phú Thọ mới từ 3 tỉnh
Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hoà Bình hợp nhất thành tỉnh Phú Thọ mới theo Nghị quyết Quốc hội. Tỉnh lỵ đặt tại TP Việt Trì — đô thị Đất Tổ. Tỉnh mới kết hợp cội nguồn lịch sử, thiên nhiên hùng vĩ và công nghiệp hiện đại thành đơn vị hành chính trọng yếu vùng trung tâm phía Bắc.
🔀 Sáp nhập 2025 · 3 tỉnh hợp nhất
Tỉnh Phú Thọ
= Phú Thọ + Vĩnh Phúc + Hoà Bình
Ba tỉnh vùng trung tâm hợp nhất — Phú Thọ với Đất Tổ Hùng Vương và hát Xoan UNESCO, Vĩnh Phúc với Tam Đảo huyền bí và khu công nghiệp Khai Quang, Hoà Bình với hồ thuỷ điện kỳ vĩ và văn hoá Mường đặc sắc.
Phú Thọ: 3,533 km² Vĩnh Phúc: 1,237 km² Hoà Bình: 4,608 km² Tổng: ~9,378 km² Dân số: ~3.6M
9,378
km² diện tích
3 tỉnh gộp lại — vùng trung tâm phía Bắc
3.6M
Dân số (2025)
Tỉnh đông dân nhất vùng trung du Bắc Bộ
2
Di sản UNESCO
Hát Xoan + Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương
8,900
ha Hồ Hoà Bình
Hồ thuỷ điện lớn nhất Việt Nam
Dân số

Con Lạc
Cháu Hồng

Tỉnh Phú Thọ mới là nơi người Kinh và các dân tộc anh em cùng nhau gìn giữ cội nguồn — người Mường Hoà Bình với văn hoá Mo đặc sắc, người Dao đỏ rực rỡ, người Thái ven sông Đà và người Tày hát Then cổ.

3.6
Triệu người
Tổng dân số tỉnh Phú Thọ mới 2025
22%
Dân tộc thiểu số
Tập trung chủ yếu vùng Hoà Bình và miền núi
15+
Dân tộc anh em
Kinh, Mường, Dao, Thái, Tày và nhiều hơn nữa
384
người/km²
Mật độ dân số trung bình toàn tỉnh

Cơ cấu dân tộc

Kinh78%
Mường13%
Dao4%
Thái2%
Tày, Sán Chí, Cao Lan, khác3%
Người Mường — chủ nhân văn hoá Hoà Bình
Người Mường chiếm đa số ở Hoà Bình — nổi tiếng với văn hoá Mo Mường (nghi lễ tang ma đặc sắc), cồng chiêng Mường, nhà sàn cổ và trang phục thổ cẩm sặc sỡ. Di sản Mo Mường đang được đề cử UNESCO.
Người Dao Đỏ — Phú Thọ & Vĩnh Phúc
Người Dao Đỏ vùng núi Phú Thọ, Vĩnh Phúc với trang phục sặc sỡ, mũ đỏ đặc trưng. Lưu giữ nghề thêu thùa tinh xảo, bài thuốc nam gia truyền và lễ hội Cấp Sắc tâm linh.
Người Thái — văn hoá sông Đà, Hoà Bình
Người Thái Đen ven sông Đà (Hoà Bình) với nhà sàn cổ, trang phục áo cóm truyền thống. Khéo tay làm thổ cẩm hoa văn tinh xảo và dệt lụa ven sông — nghề truyền thống độc đáo.
Người Kinh Phú Thọ — gốc Đất Tổ
Người Kinh Phú Thọ gắn với truyền thống hát Xoan, hát Ghẹo cổ từ thời Hùng Vương. Tục thờ cúng Hùng Vương ăn sâu vào đời sống — mọi dòng họ đều coi Vua Hùng là tổ tiên chung của cả dân tộc.
Địa lý

Núi Sông
Trung Tâm

Tỉnh Phú Thọ mới là ngã ba sông lịch sử — nơi sông Hồng, sông Lô và sông Đà hội tụ tại Việt Trì. Từ đồng bằng trung du phì nhiêu phía Đông, vượt đỉnh Tam Đảo 1,592m, xuống hồ Hoà Bình 8,900 ha cuồn cuộn phía Tây.

Bản đồ tỉnh Phú Thọ
PHÚ THỌ (cũ) VĨNH PHÚC (cũ) HOÀ BÌNH (cũ) Sông Hồng Sông Đà Sông Lô TP. Việt Trì (Tỉnh lỵ · Ngã ba sông) Tam Đảo 1,592m TP. Vĩnh Yên Đền Hùng Hồ Hoà Bình TP. Hoà Bình Ranh giới cũ Tỉnh lỵ Tam Đảo Hồ Hoà Bình
🏛️
Ngã ba sông Việt Trì — cội nguồn dân tộc
Nơi sông Hồng, sông Lô và sông Đà hội tụ tại Việt Trì — vị trí thiên nhiên độc nhất vô nhị. Từ đây Đất Tổ Hùng Vương toả ra bốn hướng, là biểu tượng địa lý của cội nguồn dân tộc Việt.
🌫️
Tam Đảo 1,592m — đỉnh sương mù Vĩnh Phúc
Dãy núi Tam Đảo cao 1,592m với ba đỉnh nhọn nổi bật. Khu nghỉ dưỡng Tam Đảo ở độ cao 900m quanh năm mây phủ, nhiệt độ 18–22°C — "Đà Lạt của miền Bắc" với biệt thự Pháp cổ kính.
🌊
Hồ Hoà Bình — hồ thuỷ điện lớn nhất VN
8,900 ha mặt hồ, 9.5 tỷ m³ nước — hồ thuỷ điện lớn nhất Đông Nam Á thời điểm xây dựng. Hàng trăm đảo nổi, cung đường ven hồ hùng vĩ, vịnh như tranh giữa núi rừng Hoà Bình.
🌿
Vườn Quốc Gia Xuân Sơn — nguyên sinh Phú Thọ
VQG Xuân Sơn (Tân Sơn, Phú Thọ) — rừng nguyên sinh với hệ thống hang động karst kỳ vĩ. Hang Lạng, hang Thổ Thần với thạch nhũ triệu năm tuổi, đặc hữu sinh học phong phú.
Văn hoá & Du lịch

Đền Hùng
& Tam Đảo

Tỉnh Phú Thọ mới hội tụ ba kho tàng du lịch — Đất Tổ Hùng Vương và hát Xoan UNESCO từ Phú Thọ, Tam Đảo huyền bí và Đầm Vạc thơ mộng từ Vĩnh Phúc, hồ Hoà Bình kỳ vĩ và bản Mường nguyên sơ từ Hoà Bình.

🏛️
Di tích QG đặc biệt · UNESCO
Đền Hùng & Giỗ Tổ
Núi Nghĩa Lĩnh — nơi thờ các Vua Hùng dựng nước. Hội Đền Hùng 10/3 âm lịch là ngày Quốc giỗ — hàng triệu người từ khắp cả nước về Đất Tổ hướng về cội nguồn. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được UNESCO ghi danh 2012.
🌍 UNESCO 2012
🌫️
Phố núi sương mù · 900m · Vĩnh Phúc
Tam Đảo
Phố núi huyền bí 900m — sương mù quanh năm, biệt thự Pháp cổ phủ rêu, nhà thờ đá. Trekking VQG Tam Đảo, khám phá thác Bạc, Đền Tây Thiên linh thiêng. Nhiệt độ 18–22°C mát mẻ tuyệt vời.
❄️ Mát quanh năm
🚢
Hồ thuỷ điện lớn nhất VN · Hoà Bình
Hồ Hoà Bình
8,900 ha mặt hồ với hàng trăm đảo nổi — du thuyền ngắm cảnh, kayak, câu cá. Ghé thăm bản Mường ven hồ, ngủ nhà sàn, thưởng thức cá nướng ven bờ. Cung đường ven hồ đẹp bậc nhất miền Bắc.
🏆 Hồ lớn nhất VN
🎶
Di sản UNESCO 2011 & 2017
Hát Xoan Phú Thọ
Hát thờ cúng tổ tiên từ thời Hùng Vương — UNESCO ghi danh Di sản nhân loại 2017. Biểu diễn tại các đình làng cổ vào dịp Tết và lễ hội xuân. Trải nghiệm văn hoá nguyên bản độc nhất vùng đất Tổ.
🌍 UNESCO 2017
🏕️
Văn hoá Mường · Hoà Bình
Bản Mường & Cồng Chiêng
Thăm bản làng người Mường Hoà Bình — nhà sàn cổ trăm năm, nghề dệt thổ cẩm thủ công, lễ hội cồng chiêng rộn ràng, cơm lam và rượu cần bên bếp lửa. Trải nghiệm văn hoá nguyên sơ nhất Tây Bắc gần Hà Nội.
🎵 Cồng chiêng Mường
🦢
Thiên nhiên · Vĩnh Phúc
Đầm Vạc & Đầm Dưng
Đầm Vạc (Vĩnh Yên) — hồ điều hoà sinh thái của TP Vĩnh Yên, thiên đường quan sát chim nước. Đầm Dưng thơ mộng cách Hà Nội 80km — cắm trại, chèo thuyền, ngắm hoàng hôn tím hồng trên mặt đầm phẳng lặng.
🦅 Khu chim nước
Ẩm thực

Hương Vị
Đất Tổ

Từ bánh sắn Phú Thọ đến thịt chua trứ danh, từ cơm lam Mường Hoà Bình đến cá sông Đà nướng than — ẩm thực tỉnh Phú Thọ mới là bức tranh phong phú của ba vùng văn hoá ẩm thực hội tụ.

🥩
Thịt Chua Thanh Sơn
Đặc sản độc nhất vô nhị của vùng Thanh Sơn (Phú Thọ) — thịt lợn muối chua truyền thống người Mường, ủ trong ống tre hoặc hũ sành 7–10 ngày. Vị chua thanh dịu, thơm phức, ăn với cơm nóng hoặc cuốn lá sung — không nơi nào có.
🎍
Cơm Lam & Rượu Cần Mường
Cơm lam nếp nương nhét ống tre tươi nướng than hoa — cơm dẻo thơm mùi tre, ăn với muối vừng và gà đồi. Rượu cần Mường ủ men lá rừng trong hũ đất — nhâm nhi quanh bếp lửa nhà sàn là nghi lễ tiếp khách của người Mường.
🍡
Bánh Sắn Phú Thọ
Sắn mài nhuyễn gói lá chuối hấp chín — bánh sắn Phú Thọ mềm dẻo, vị ngọt nhẹ tự nhiên. Ăn kèm muối vừng rang hoặc đường mật. Quà quê giản dị mà khó quên của vùng trung du.
📍 Phú Thọ cũ · Toàn vùng trung du
🐟
Cá Sông Đà Nướng Mắc Khén
Cá anh vũ, cá lăng sông Đà — loài cá quý hiếm nước lạnh thịt trắng ngọt. Nướng lửa than ướp mắc khén và gừng, chấm tương gừng. Được ví là "vua cá sông" của miền Bắc.
📍 Sông Đà · Hoà Bình cũ
🥬
Bưởi Đoan Hùng & Hồng Không Hạt
Bưởi Đoan Hùng — thương hiệu quốc gia với vị ngọt dịu thanh khiết, tép bưởi giòn ráo không bị khô. Hồng không hạt Phú Thọ đỏ cam mọng, ngọt đậm — hai đặc sản cây ăn quả nổi tiếng nhất.
📍 Đoan Hùng · Phú Thọ cũ
🍜
Mỳ Gạo & Bún Sắn Vĩnh Phúc
Mỳ gạo Vĩnh Phúc — sợi trắng dai, nước dùng từ xương ống hầm kỹ. Bún sắn trộn thịt lợn luộc thái mỏng, lạc rang và rau thơm — bữa sáng bình dân đậm đà của người Vĩnh Phúc.
📍 TP Vĩnh Yên · Vĩnh Phúc cũ
🐓
Gà Nhiều Cựa Phú Thọ
Giống gà quý hiếm đặc trưng vùng Phú Thọ — con đực có thể có 4–9 cựa. Xưa kia là vật phẩm dâng cúng Vua Hùng. Thịt gà chắc ngọt đặc biệt, được nuôi thả rông trên đồi — đặc sản không nơi nào có.
📍 Vùng đồi Phú Thọ cũ
🍯
Mật Ong Rừng & Chè Đắng Hoà Bình
Mật ong rừng Hoà Bình thu từ tổ ong rừng già vách núi — sánh vàng, hương rừng đa tầng. Chè đắng (chè dây) đặc sản người Mường — uống ngày thay trà, giúp thanh nhiệt và hỗ trợ tiêu hoá.
📍 Rừng núi Hoà Bình cũ
Thời tiết

Khí Hậu
Trung Du Bắc Bộ

Tỉnh Phú Thọ mới mang khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa đặc trưng Bắc Bộ — 4 mùa rõ rệt. Vùng núi Hoà Bình và Tam Đảo mát hơn đáng kể, trong khi vùng thấp Việt Trì và Vĩnh Yên có mùa hè nóng và đông lạnh khô.

Lượng mưa TB (mm/tháng) · Phú Thọ – Hoà Bình – Vĩnh Phúc
T1T2T3T4 T5T6T7T8 T9T10T11T12
🌸 Xuân · T2–T4
Hội Đền Hùng
Mưa xuân nhẹ, 16–24°C. Hội Đền Hùng 10/3 âm lịch. Hoa anh đào Tam Đảo nở.
🌊 Hè · T6–T8
Hồ Hoà Bình
Vùng thấp 28–37°C, Tam Đảo mát 20–24°C. Hồ Hoà Bình xanh đẹp nhất năm.
🍂 Thu · T9–T11
Mùa Đẹp Nhất
Trời trong mát 18–28°C — đẹp nhất năm. Tam Đảo lá vàng, hồ Hoà Bình lặng phẳng.
40°
C — Cao nhất
Vùng thấp Việt Trì, Vĩnh Yên tháng 6–7
C — Thấp nhất
Tam Đảo và núi Hoà Bình đỉnh điểm đông
1,700
mm mưa/năm
Lượng mưa TB vùng đồng bằng trung du
23°
C — Nhiệt độ TB
Khí hậu ôn hoà, 4 mùa rõ rệt Bắc Bộ
🌟 Thời điểm lý tưởng
Tháng 9–11 — Thu vàng khắp 3 vùng
Mùa đẹp nhất cho cả 3 vùng — Đền Hùng trời trong mát, Tam Đảo lá vàng sương mờ lãng mạn, hồ Hoà Bình phẳng lặng như gương. Nhiệt độ dễ chịu 18–28°C, mưa ít, lý tưởng cho mọi hoạt động ngoài trời.
🏛️ Mùa lễ hội
Tháng 3–4 — Hội Đền Hùng & hát Xoan
Hội Đền Hùng 10/3 âm lịch — đỉnh điểm lễ hội cả nước. Hát Xoan tại các đình làng cổ, các lễ hội xuân khắp tỉnh. Lưu ý đặt phòng sớm vì du khách rất đông, nên đến 1–2 ngày trước lễ chính.
🌫️ Tam Đảo mùa đông
Tháng 11–2 — Sương mù & cây thông
Tam Đảo mùa đông mây mù dày đặc, cây thông phủ sương huyền ảo. Nhiệt độ 10–16°C, mang không khí lạnh lẽo miền sơn cước. Biệt thự Pháp cổ trong sương mù — cảnh đẹp khó quên, lý tưởng cho ảnh nghệ thuật.
Hỏi & Đáp

Câu Hỏi
Thường Gặp

Những thắc mắc phổ biến về tỉnh Phú Thọ mới sau sáp nhập 3 tỉnh năm 2025.

Tỉnh Phú Thọ mới được hình thành từ sáp nhập ba tỉnh: Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hoà Bình, có hiệu lực từ năm 2025 theo Nghị quyết Quốc hội. Tỉnh lỵ đặt tại thành phố Việt Trì — đô thị lịch sử bên ngã ba sông Hồng, sông Lô và sông Đà. Đây là tỉnh duy nhất được hợp nhất từ ba tỉnh cũ trong đợt sáp nhập 2025.

Đền Hùng trên núi Nghĩa Lĩnh thuộc thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Sau sáp nhập 2025, Đền Hùng vẫn thuộc tỉnh Phú Thọ mới, không thay đổi địa danh. Hội Đền Hùng vẫn diễn ra hàng năm vào ngày 10 tháng 3 âm lịch — Giỗ Tổ Hùng Vương, là ngày Quốc giỗ của cả dân tộc Việt Nam.

Hát Xoan là nghệ thuật hát thờ cúng tổ tiên của người Việt tại Phú Thọ, có nguồn gốc từ thời Hùng Vương. UNESCO ghi danh Di sản văn hoá phi vật thể năm 2011 (cần bảo vệ khẩn cấp) và nâng lên Di sản đại diện nhân loại năm 2017. Hát Xoan được biểu diễn tại các đình làng cổ ở vùng đất Tổ, đặc biệt vào dịp đầu xuân và lễ Giỗ Tổ Hùng Vương.

Tam Đảo trước đây thuộc tỉnh Vĩnh Phúc, sau sáp nhập 2025 nay là một phần của tỉnh Phú Thọ mới. Tam Đảo là khu du lịch nghỉ dưỡng núi cao ở độ cao 900m, nổi tiếng với sương mù quanh năm, nhiệt độ mát mẻ 18–22°C, biệt thự Pháp cổ và VQG Tam Đảo với nhiều loài đặc hữu. Cách Hà Nội khoảng 85km.

Hồ Hoà Bình (hồ thuỷ điện Hoà Bình) có diện tích mặt hồ khoảng 8,900 ha với hàng trăm đảo nổi — là hồ thuỷ điện lớn nhất Việt Nam. Sau sáp nhập 2025, hồ thuộc tỉnh Phú Thọ mới. Các hoạt động: du thuyền ngắm cảnh, kayak, câu cá, thăm bản Mường ven hồ, ngủ nhà sàn, ăn cá sông Đà nướng. Cung đường ven hồ được coi là đẹp nhất miền Bắc.

Thịt chua Thanh Sơn là đặc sản nổi tiếng của huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ — thịt lợn được muối chua theo phương pháp truyền thống của người Mường, ủ trong ống tre hoặc hũ sành từ 7 đến 10 ngày. Vị chua thanh dịu, thơm phức đặc trưng, thường ăn kèm cơm nóng, lá sung hoặc lá đinh lăng. Đây là đặc sản duy nhất không thể tìm thấy ở nơi nào khác.